Alle windstreken van Turkije..

Turkije is een uitgestrekt land, 23 maal groter dan Nederland. De afstand van de westelijke tot de oostelijke grens bedraagt 1700.kilometer, iets meer dan die van Amsterdam naar Rome.
Geen wonder dus dat Turkije vele verschillende streken met verschillende inwoners kent, die er een eigen cultuur, eigen gewoonten en soms een eigen (streek)taal op na houden. Opvallend is het feit, dat slechts 3 procent van Turkije op het Europese gedeelte ligt en het overgrote deel dus tot het Aziatische deel behoort.
Turkije kent verschillende soorten landschappen, waaronder bergketens, wouden, steppen, rivierdelta’s, stranden en hoogvlakten. Daarnaast zijn er vele grote steden, waaronder Istanbul. Zo dichtbevolkt metropool Istanbul is, met een geschat inwonertal van 16 miljoen, zo dun bevolkt het platteland is. Weliswaar zijn er ontelbare dorpen, maar de afstand van het ene naar het andere dorp kan vele kilometers bedragen..

Turkije is grofweg in de volgende streken te verdelen:

Thracië en het Marmaragebied
Thracië wordt gekenmerkt door een landschap dat lijkt op het aangrenzende Balkangebied.
Glooiende heuvels langs de grens met Griekenland gaan over in een ruiger berglandschap met als hoogste top de Uludag in de buurt van Bursa. Naast Istanbul en Bursa zijn Edirne (bakermat van de olieworstelcultuur) en Iznik (vanwege zijn keramiek) bekende plaatsen in Thracië en het Marmaragebied.

Egeïsche regio
Een rotsachtige kustlijn met vele eilandjes en witgele baaien doet denken aan het aan de overzijde gelegen Griekenland. In dit gebied zijn talloze overblijfselen uit de oudheid te vinden. Voorbeelden hiervan zijn Troje, Cannakkale, Efeze, Selcuk, Hierapolis en Afrodisias.
In deze streek bevinden zich de toeristische trekpleisters Kusadasi, Bodrum en Marmaris.

Middellandse Zeegebied
De Middellandse Zeekust is een bergachtig gebied met een turkooizen zee, die zich uitstrekt van Dalyan tot het oostelijk gelegen Antakya. Daarnaast is deze streek bezaaid met bezienswaardigheden uit de klassieke oudheid. Het klimaat heeft een mediterraan karakter met een gemiddelde temperatuur van een paar graden hoger dan de Egeïsche kust. Dit gebied trekt daarom massa’s toeristen, die van begin april tot eind oktober deze kuststreek bezoeken.

Centraal-Anatolië
In dit hart van Turkije ligt de hoofdstad Ankara. Het landschap van Centraal-Anatolië bestaat voor een groot deel uit steppen. Ook bevindt zich het interessante tufsteenlandschap van Cappadocië zich in deze streek. Centraal-Anatolië kent hete, droge zomers en koude winters. Deze regio kent vele historische plaatsen als Konya, ooit hoofdstad van het Seldjoekse rijk en Çatalhöyük, de eerste stedelijke nederzetting van de wereld.

Oost-Anatolië
Dit gebied is voorzien van een ruig landschap: het Oost-Anatolisch plateau dat wordt gedomineerd door de berg Ararat. Het grootste meer van Turkije, Van Gölü, bevindt zich hier, alsmede de rivieren Eufraat en Tigris. Overblijfselen uit de oudheid zijn onder andere aan te treffen op de berg Ararat. Oost-Anatolië wordt ’s winters geteisterd door hevige sneeuwval en temperaturen van soms meer dan 40 graden onder nul. Uitermate bezienswaardige steden zijn Diyarbakir, Erzurum, Sanliurfa en Gaziantep.

Zwarte Zeegebied
Alhoewel dit deel van Turkije fraaie stranden, authentieke dorpen, een schilderachtig landschap en een zeer vriendelijke bevolking kent, is het toerisme in deze streek nog altijd niet goed op gang gekomen. Waarschijnlijk biedt dit gebied door zijn gematigde klimaat met een relatief korte zomer de buitenlanders te weinig garantie op een zonvakantie. De Zwarte Zeekust kent bezienswaardige steden als Safranbolu en Trabzon. Hazelnoten en theebladeren uit deze streek vinden hun weg over de hele wereld.

Het uitgestrekte Turkije mag dan vele streken hebben die qua leefstijl, cultuur en traditie van elkaar verschillen, één eigenschap is niet streekgebonden: het hartelijke en gastvrije karakter van het Turkse volk!

Inhoud

• Istanbuls Egyptische Bazaar
Bedwelmende geuren en kleuren
• Maçka: hart van de Zwarte Zee
• De oogappel van de Turkse Rivièra: Bodrum
• Efeze: een verloren havenstad blootgelegd
• Nemrud, huis van de goden
• Ortaköy
Mondain uitgaansleven tegen historisch decor
• Bolu - Ottomaanse stadjes in herfstkleuren
• Naar sinaasappel geurende kust: Alanya
• Dichterlijke impressie van Isparta
• Antalya: stad, strand en platteland
• Ik heb mijn hart verpand aan Datça…
• Het beeldenveld van de Hettiten
• Kaarten

Istanbuls Egyptische Bazaar
Bedwelmende geuren en kleuren

De Misir Çarşisi (Egyptische Bazaar) van Istanbul die 340 jaar geleden dé markt voor kruiden en medicijnen was, is nog steeds niet van karakter veranderd. Ondanks de komst van handelaren in juwelen, delicatessen, manufacturen en authentieke huisraad.

De Misir Çarşisi (Kruiden- of Specerijenbazaar), in de wijk Eminönü, is gebouwd als onderdeel van de Yeni Cami Küliyesi (het complex van de Yeni Cami en bijgebouwen). De beslissing om de Yeni Cami Küliyesi te bouwen werd in 1591 genomen door Safiye Sultan, de Venetiaanse vrouw van sultan Selim II. Davut Aga, de belangrijkste architect van die tijd, werd hiermee belast. Na de dood van Safiye Sultan, gaf de moeder van Mehmet IV, Valide Turhan Sultan, bijna vijftig jaar later aan de toenmalige hoofdarchitect Kasim Aga opdracht het bouwwerk af te maken. In 1663 werd dit gebouw voltooid.
In de jaren 1689, 1940 en 1955 kende de Misir Çarşisi grote branden.
Aanvankelijk werd deze Bazaar 'Valide Çarşisi' of 'Yeni Çarşi' genoemd. Vanaf het midden van de 18e eeuw dateert de naam Misir Çarşisi, omdat het gebouw een plek was waar voornamelijk goederen werden verkocht die uit Egypte (Misir) kwamen.
De markt telt zes toegangspoorten, die niet alle meer in gebruik zijn.

Met name vanaf de zeventiger jaren van de vorige eeuw is het aantal 'winkels' van de kruidenverkopers teruggelopen. Daarvoor in de plaats zijn winkels met juwelen, manufacturen en gedroogde vruchten gekomen.
Het hele jaar door wemelt het in dit complex van bezoekers, onder wie vooral buitenlandse toeristen.

MEDICIJNEN OP NATUURLIJKE BASIS
Het belang van natuurlijke producten werd in Anatolië al honderden jaren geleden ontdekt. De geneeskrachtige werking van planten werd via de Misir Çarşisi verspreid.
De kruidenmarkt is sinds decennia de aangewezen plek voor hen die geen genezing voor hun ziekten kunnen vinden. Van heinde en verre komen bezoekers hier voor planten die een oplossing bieden voor bijvoorbeeld verkoudheden, huidziekten, slapeloosheid, depressie of maagklachten. Ook voor afrodisiaca (seksuele potentie versterkende middelen) kunt u hier terecht. De verkopers geven door het opsteken van vingers aan met hoeveel vrouwen de mannen in een nacht samen kunnen zijn als ze deze producten gebruiken. CNN meldde over deze producten: 'Zelfs viagra heeft de eerste plaats van deze afrodisiaca niet kunnen innemen'.

Als u erg veel belang hecht aan natuurlijke voeding en geen liefhebber van theezakjes bent, ga dan naar deze kruidenmarkt. U vindt hier van alle vruchten die u kunt bedenken, de natuurlijk gedroogde vorm om thee van te trekken. Zoals appel, aardbei, jasmijn, roos, sinaasappel, citroen, groene theeblaadjes en de traditionele zwarte thee. Schaft u zich niet alleen de rozenbottelthee aan, maar koop vooral de rozenbottel zelf. Koop deze in de oorspronkelijke rode, gedroogde vorm. Dus niet in zakjes of pakjes, maar zodanig dat u het product zelf kunt koken. Een glas van deze thee bezit evenveel vitamine C als een krat sinaasappelen, zo wordt beweerd.

HISTORISCH RESTAURANT
Zeer geliefd bij bezoekers van de bazaar is het historische Pandeli Restoran. Dit restaurant dat in 1901 werd geopend, beschikt over een rijk maar prijzig menu. Er worden de heerlijkste gerechten uit de Ottomaanse en Turkse keuken bereid. Op deze plek gingen Audrey Hepburn, Tony Curtis, koningin Sofia van Spanje, Roman Polanski, Robert De Niro, Burt Lancaster en andere beroemdheden u voor.

De meest verkochte producten in de Misir Çarşisi zijn brandnetel, tijmsap, kassie (casia fistula), vlaszaad en, uit Malatya, bloeddruiven, honing met raat uit oorspronkelijke bijenkorven, abrikozen en gedroogde vijgen met walnoot. Het meest verkochte geneeskrachtige kruid is saffraan, die het bloed verdunt en de hersenen tot rust brengt.

Naar boven

Maçka: hart van de Zwarte Zee

Maçka, verborgen in de schoot van een bergrug en omgeven door groene wouden, ligt niet alleen dichtbij Trabzon, maar biedt ook bij iedere stap een nieuwe verrassing voor hen die boven de wolken willen zijn, van mysterieuze middeleeuwse kloosters tot alpenweiden, van traditionele lekkernijen tot kleurige festivals.

Tekst: Melih Uslu    Foto’s: Akgün Akova

Misschien wel het spannendste deel van uw reis langs de oostkust van de Zwarte Zee, is het ontdekken van middeleeuwse kloosters die verborgen liggen tussen de diepe valleien van het met wouden bedekte Zigana-gebergte, waartegen Trabzon met zijn rug leunt. Het ontdekken van de geheimen van de Zigana-Vallei, die de mystieke ruïnes van het Kommenos Koninkrijk herbergt, is werkelijk een buitengewone ervaring. Maçka, dat valt onder Trabzon, een van de grootste en meest ontwikkelde steden aan de Zwarte Zee, is een district in Noord-Anatolië dat bekend staat om zijn natuurschoon en culturele rijkdom. De tweebaansweg die zich van Trabzon naar Gümüşhane uitstrekt, leidt na 29 kilometer naar Maçka. Deze route kenmerkt zich door langs de weg staande huizen van twee of drie verdiepingen, voert langs kleine en grote dorpen met maïs- en bonenvelden en eindigt bij Maçka in een volledig andere wereld. Hotels voorzien van twee tot vijf sterren, een levendige markt, chique restaurants en plattelandscafés bevestigen, dat het Maçka dankzij het toerisme al lange tijd voor de wind gaat. Mysterieuze middeleeuwse kloosters die verspreid liggen in het bergachtige, steile landschap en het unieke natuurschoon van de streek zijn ongetwijfeld de belangrijkste redenen voor deze ontwikkeling. Het klaterende water van de rivier Coşandere, die dwars door Maçka stroomt, geeft de richting aan waar de grootste schat van de regio, het Sumela-klooster ligt. Om vanuit Maçka naar Sumela te gaan is de weg door de Altındere Vadisi-vallei de beste route. In de plattelandsrestaurantjes die zich langs de 17 kilometer lange weg van Maçka naar Sumela aaneenrijgen, kunt u regionale gerechten proeven zoals gegrilde verse forel, maïssoep, kaasfondue en maïsmeel, ansjovispannenkoek, gebakken zuurwaren, gevulde kool en rijstepudding uit de oven. Het Altındere Nationaal Park, dat het Sumela-klooster herbergt, opent zijn deuren tussen 8.30 en 18.00 uur voor bezoekers. Met de bedoeling om de steile helling waarop het klooster zich bevindt makkelijker bereikbaar te maken, is er in de jaren tachtig van de vorige eeuw een autoweg aangelegd. Toch dient u ongeveer 750 meter voor het klooster uw voertuig te parkeren en verder te lopen. Het klauteren naar het klooster op 1.200 meter hoogte langs een paadje waar wolken van mist het hele jaar hangen, is echt een onvergetelijke ervaring.

Sumela, stad die aan de hemel hangt

Aan het einde van een half uur durende glibberige wandeling vanaf het parkeerterrein, doet het Sumela-klooster dat nauwelijks tussen de wolken te zien is, denken aan een bovenaardse miniatuurstad die uitgehouwen is in de berg Karadağ. Sumela, het heilige centrum van Maçka en gelegen in een mystieke vallei, was de schuilplaats van christelijke monniken die ervoor kozen om te leven tussen hemel en aarde om zodoende dichter bij God te zijn. Momenteel is het meer dan een plaats voor religieuze afzondering: een belangrijk reisdoel voor groepen toeristen. Het klooster werd in de Altındere-vallei gebouwd omdat men, uitgaande van de visioenen van twee nonnen die in 406 vanuit Athene naar deze streek kwamen, geloofde dat zich daar het graf van Jezus’ moeder Maria bevond. Het bouwwerk werd tot de 18e eeuw met tussenpozen uitgebreid en heeft hierdoor het huidige reusachtige voorkomen verkregen. Koningen van de Pontus-beschaving die in deze streek regeerden, werden in dit klooster gekroond. Christelijke geloofsgemeenschappen, te beginnen met de Byzantijnen, die in Anatolië hebben geleefd, zien Sumela als heilig en hebben dit klooster als zodanig ondersteund. Het heiligdom bestaat uit vijf grote gebouwen op een rij, waarvan de grootste ieder vier verdiepingen tellen. Daarachter liggen bijna honderd kleine en grote woningen verborgen. Dit complex is zo groot dat er een paar duizend mensen zouden kunnen leven. Sommige ruimten van het klooster, dat bestaat uit kerken, kapelletjes, bibliotheken, bronnen, keukens, ruimten voor kluizenaars, gasten, meditatie en ontspanning, zijn versierd met kleurrijke fresco’s. Feitelijk is elk van de woonruimten bedoeld voor meditatie. In de vertrekken, die in verschillende perioden tussen de 4e en 15e eeuw met vier lagen naast en over elkaar geschilderde fresco’s zijn versierd, kunt u het verschil tussen deze perioden chronologisch volgen. De al lange tijden durende restauratiewerkzaamheden hebben het klooster in een nog fraaiere staat gebracht. Het water uit de bron en de vijver in de tuin achter het klooster wordt nog steeds door de christelijke geloofsgemeenschap als heilig beschouwd. Opdat er geen schade wordt berokkend aan de met kleurrijke wandschilderingen versierde vertrekken, is het verboden in deze ruimten te fotograferen. In de overige ruimten is fotograferen wel toegestaan; men dient te betalen om een fototoestel in het klooster mee te nemen. Verder krijgen de bezoekers bij de ingang van het klooster een helm uitgereikt. Want het risico dat er een steen op uw hoofd valt in een klooster dat is uitgehouwen uit een steile berghelling, is niet slechts denkbeeldig!

Kruispunt van culturen

De etnische verscheidenheid bestaande uit Lazen, Georgiërs, Grieken en inwoners van de regio Hemşin, is een van de belangrijke rijkdommen van de streek. In de bergachtige gebieden ten zuiden van Trabzon, dat vanaf de 12e eeuw ongeveer 300 jaar onder de heerschappij van het Pontische Rijk stond, duurt het bestaan van de Hellenistische Griekse cultuur nog voort. De taal die gesproken wordt in Hemşin, die lijkt op een in het westen van Armenië gesproken dialect, wordt nog steeds op de alpenweiden en in de bergdorpen gebezigd. Ook hier zijn sporen van de Georgische cultuur te vinden, hoewel deze meer in de dorpen van Borçka, ten oosten van Artvin, voorkomen. Als u afgaat op wat de plaatselijke professionele gidsen zeggen, is het aan te raden het oostelijke Zwarte Zeegebied in de maanden augustus/september te bezoeken, want dan is het weer het rustigst, zijn alle kleuren in de natuur op hun mooist en zijn de menigten toeristen van het zomerseizoen er niet meer. Op zichzelf is Trabzon al zo rijk aan toeristische attracties, dat u er gemiddeld een week over doet deze te bezoeken. Zeer de moeite waard in de stad Trabzon te bezoeken zijn: de Ayasofya-kerk, de villa van Atatürk, de brug van Zağnos Paşa, het Kanuni Evi, Taşhan, de Romeinse wallen en het arsenaal. U dient er op voorbereid te zijn om na een kleine tour door het stadscentrum een nieuw klooster te ontdekken. Het dorp Şimşirli, dat 45 kilometer ten noordoosten van Maçka ligt, herbergt nog een architectonisch wonder van deze streek, namelijk het Kuştul-klooster. Omdat er na vertrek uit Maçka geen enkele aanwijzing hiernaartoe te vinden is, moet u na het stadje Çağlayan, na 14 kilometer, de tweede afslag links nemen. De gastvrije bevolking staat klaar om aan al uw behoeften te voldoen en geeft u graag een routebeschrijving. Vanaf het dorp Temelli gaat een verharde weg langs een bosbeek naar beneden en verandert in de buurt van het dorp Şimşirli langzaam in een soort bergpaadje. Het klooster, dat is gebouwd op een ongeveer 400 meter hoge rotsformatie die een paar kilometer voor het dorp aan de rechterzijde oprijst, doet denken aan een mysterieus kasteel waarvan de top boven de wolken uitsteekt. Dit bouwwerk uit de 4e eeuw waarvan de oorspronkelijke naam Ayios Yorgios Peristera is en als ‘Duivenklooster’ bekend staat, werd ten tijde van de Kommenos-beschaving uitgebreid en vervulde een belangrijke rol. Het is niet gemakkelijk om dit klooster te bereiken: u moet rekening houden met een uur klimmen langs de steile helling, waarbij op sommige plaatsen gevaarlijke manoeuvres moeten worden uitgehaald. Dit belangrijke cultuurerfgoed, dat in een ruïne veranderde door de onachtzaamheid van de bevoegde instanties in combinatie met de onbegrijpelijke beschadigingen door schatzoekers, is met zijn positie die net zo opvallend is als die van de wereldberoemde Meteora-kloosters in Griekenland, zeer indrukwekkend. De begroeiing door planten in het klooster, waarvan momenteel alleen de muren nog overeind staan, is enorm toegenomen. U moet goed op de veel voorkomende, manshoge brandnetels letten.

Geheime schatten van de bergen

Een van de betoverende plekken van Maçka is het Vazelon-klooster. Het ligt verborgen tussen de steile bergen van de Zigana-vallei, bedekt met bossen met dennen, sparren, beuken, elzen en kastanjebomen. De weg die in de richting Zigana steeds mooier wordt en door de bergen klieft, voert verder door mistbanken op 2000 meter boven zeeniveau. Het uit de middeleeuwen stammende klooster dat zich in de buurt van het dorp Kiremitli bevindt, na 14 kilometer op de weg van Maçka naar Torul, is een van de belangrijkste religieuze centra van de streek. Het klooster dat over een groot gebied ligt uitgespreid, bestaat uit een kerk, een kapel, drie verdiepingen kluizenaarsvertrekken, meditatieruimten en verschillende dienstgebouwen. Twaalf kilometer ten noorden van het Vazelon-klooster, op de hellingen van de Zigana-berg en 1700 meter boven zeeniveau, bezit Hamsiköy met het Zigana-vakantiedorp bestaande uit 40 houten bergwoningen de grootste hoogvlaktevoorzieningen van het oostelijke Zwarte Zeegebied. Om de Zigana- berg te overbruggen die de natuurlijke grens met Trabzon vormt, zijn er twee mogelijkheden. Links de oude weg, een pittoreske bergweg die de bochten van de stijgende en dalende bergtoppen volgt. Rechts de Zigana-tunnel, met 1702 meter een van de langste tunnels van Turkije. U moet op een heel ander klimaat voorbereid zijn bij het passeren van de bergtop. De kant van de pas die op Trabzon uitkijkt, heeft het gematigde Zwarte Zeeklimaat, terwijl de Anatolische kant een landklimaat heeft. De Yağmurdere-vallei die u bereikt door de route Torul-Gümüşhane-Yayladere te volgen en over de Salmankeş-pas op 2280 meter hoogte te gaan, is een van de meest moeilijk te bereiken punten van het Zwarte Zeegebergte. Dumanlı, een stadje gebouwd aan de oever van de Yanbolu-beek, was ooit het centrum van zeven Griekse dorpen onder de naam Santa. De magnifieke kerken van deze dorpen, die in nauwe valleien op 1.500 en 1.800 meter hoogte liggen, staan hier nog steeds. Het is erg gevaarlijk om in de wintermaanden naar de dorpen te gaan die, op de ochtenduren na, bijna de hele dag in de mist liggen.

Naar het dak van de Zwarte Zee

Uzungöl, Şolma, Lişer, Sera Gölü, Mavura, Kiraz, Lapazan, Çakırgöl, Çatma Oba, Düzköy, Karadağ, Hıdırnebi, Kuruçam, SisDağı... Maçka herbergt meer dan twintig bergweiden die in haar omgeving als smaragden verspreid liggen. Onze reis gaat deze keer naar Lişer en Şolma, naar het unieke leven op de bergweiden, de stenen en houten huizen die de honderd jaar oude traditionele cultuur weergeven, de rijke flora, de bergmeren en de vrolijk klaterende beekjes die het karakter van deze streek ademen. De Lişer-bergweide, die bereikt kan worden via de weg Akçaabat-Pazarcık-Kayabaşı, is met haar rijke plantengroei zeer interessant. Op 2030 meter hoogte is deze bergweide een hemel op aarde met haar rododendrons, gele, zoetgeurende zifinbloemen, de kleurenpracht aan mumuzak en liforbloemen. Hier is een ruime keuze aan toeristische hotels en restaurants te vinden. Ieder jaar wordt er in de eerste week van juli het traditionele Soğuksu- bergweidefestival gehouden. De Şolma-bergweide ligt verborgen tussen de valleien van de Kulin-berg en wordt via een 22 kilometer lange weg bereikt die vanuit Maçka naar het westen gaat. Deze bergweide op 1700 meter boven de zeespiegel heeft niet alleen veel natuurschoon, maar is een lust voor het oog met wandelroutes door de ontelbare bossen. Hoewel elektriciteit, water en telefoon beschikbaar zijn, heeft de bergweide geen verblijfsfaciliteiten; wel is er een pleisterplaats voor kampeerders met tenten en caravans. Kleine zaakjes als een kruidenier, groenteboer, slager en plattelandscafé staan op deze weide met haar zuivere zuurstofrijke berglucht tot uw dienst. Vergeet u niet, na zoveel schoonheid in Maçka ervaren te hebben, om bij terugkeer op de dorpsmarkt kleurrijke stoffen uit Rize, plaatselijke kaas, verse thee en hazelnoten te kopen. U zult deze hemelse plek erg gaan missen!

Reisgids van Maçka

Maçka is het best te bereiken door met Corendon Airlines naar İstanbul te vliegen en daar over te stappen op een binnenlandse vlucht naar Trabzon. De vliegreis van İstanbul naar Trabzon duurt ongeveer anderhalf uur.
www.corendon.com  
Tel: 023 75 10 600 (Nederland), +90 242 323 72 86 (Antalya), +32 2 722 94 94 (België), +49 211 385 43 70 (Duitsland), +90 216 658 72 50 (İstanbul).

Verblijf

Otel Büyük Sümela
Maçka, Trabzon
Tel: +90 462 512 35 40
Het 5-sterren-hotel met 115 kamers biedt de service die van een modern hotel mag worden verwacht.

Zigana Tatil Köyü
Hamsiköy-Maçka, Trabzon
Tel: +90 462 326 52 47
In dit vakantiedorp dat uit 40 houten bergwoningen bestaat waarvan 20 bungalows, kunt u streekgerechten aantreffen.

Zorlu Grand Hotel
Maraş Cad, Trabzon
Tel: +90 462 326 84 00
Dit 5-sterren-hotel met 330 bedden is de meest comfortabele verblijfsfaciliteit in het stadscentrum van Trabzon.

İnan Kardeşler Tesisleri
Uzungöl-Çaykara, Trabzon
Tel: +90 462 656 62 97
Dit oudste toeristische complex van Uzungöl heeft nog steeds geen concurrenten. Er zijn 25 bungalows, 2 suites, 2 kamers met jacuzzi en 16 standaardkamers.

Sağıroğlu Otel
Taksim Sokak No: 1, Trabzon
Tel: +90 462 323 28 99
In het 2-sterren-hotel in het stadscentrum van Trabzon bent u verzekerd van een aangenaam verblijf.

Eten
Coşandere Tesisleri
Sumela Yolu-Maçka, Trabzon
Tel: +462 531 11 90
Aan de oever van een klaterende beek midden in de bossen is hier, naast alle regionale gerechten, forel van de grill te vinden.

Naar boven

De oogappel van de Turkse Rivièra: Bodrum

Tekst: Melih Uslu

Het gigantische vakantieoord Bodrum, dat zijn betovering het hele jaar door behoudt, ligt op de kruising van de Egeïsche en de Middellandse Zee. Bodrum is de etalage van het moderne Turkse toerisme. Een van de wereldwonderen is het mausoleum van Bodrum. Met de jachthaven, de burcht en diverse uitgaansmogelijkheden biedt Bodrum voor ieder wat wils. Zullen we samen de mooiste plekjes gaan verkennen?

Heuvels waarvan de voet tot de kust reikt en prachtige witte huizen waarvan de terrassen begroeid zijn met heerlijk geurende jasmijn en andere bloemen, vormen het decor van Bodrum. Bij de haven waar bezoekers per boot aankomen, staat een imposante burcht uitnodigend te wachten. Er klinken vreugdevolle geluiden vanuit uitgaansgelegenheden verderop.
Bodrum is niet alleen de mooiste plaats aan de Egeïsche en de Middellandse Zee, maar ook het pronkstuk van het moderne Turkse toerisme. Het heeft dezelfde faam als wereldberoemde vakantieoorden zoals Monaco, Nice, St. Tropez, Portofino en Cadaques. De stad is gevestigd op de punt van een grote inham in de Egeïsche Zee, waar de mooiste baaien, stranden en bergen te vinden zijn.
Een belangrijk kenmerk van Bodrum is ook, dat het op de kruising ligt van de Egeïsche en de Middellandse Zee. Bodrum is de best georganiseerde toeristische regio van Turkije. Het verbod op hoogbouw maakt dat Bodrum een esthetische en een harmonieuze stad is gebleven. Zij die denken dat Bodrum alleen uit bars en stranden bestaat, vergissen zich. Aan de vriendelijkheid van de lokale bevolking liggen duizenden jaren van traditie ten grondslag.

Bodrum is een 2500 jaar oude havenstad die vroeger Halicarnassus heette. Het land waar de eerste geschiedschrijver Herodotus over schreef, herbergt een van de wereldwonderen, het mausoleum van Bodrum (‘mausolleion’ is een kleine tempel in het Grieks). Bodrum was 5000 jaar geleden de stad Caria, gevestigd op het eiland waar de burcht staat. In de klassieke tijd kwam Bodrum na de Doriërs eerst onder Perzische, daarna onder Romeinse heerschappij en in de elfde eeuw kwam het gebied in handen van de Ottomanen. Bodrum viel tot 1402 onder Ottomaans bewind, een periode waarin de vrede bewaard bleef. Vervolgens werd het door de ridders van Rhodos veroverd. De imposante burcht van Bodrum werd in deze periode gebouwd. Dit bouwwerk was in die tijd een meesterwerk. Naast andere burchten die door de ridders in de zuidelijke regio van de Egeïsche Zee werden gebouwd, nam de burcht van Bodrum een centrale plaats in. Volgens de overlevering is de naam Bodrum (‘kelder’) geïnspireerd door de burcht die op een kelder leek.

Bodrum was de geboorteplaats van vele Ottomaanse zeelieden, na de verovering door sultan Süleyman in 1523. Net als vele andere gebieden onder Ottomaans bewind was Bodrum een plaats waar moslims, christenen en joden vredig met elkaar samen leefden. De roem van Bodrum steeg nadat een groepje kunstenaars en intellectuelen de regio nieuw leven inblies. Cevat ?akir is een bekende literaire schrijver, zijn naam is verbonden met Bodrum. Hij staat bekend als de visser van Halikarnassus. In een van zijn beschrijvingen van Bodrum uit de jaren ´60 van de vorige eeuw drukt hij zich als volgt uit: ‘Boten en huizen en ook de mandarijnentuinen hebben een hechte familieband in Bodrum. Hierdoor veranderen de bootjes in een huis of in een mandarijnentuin als zij genoeg hebben van de zee. Als je naar Bodrum komt, denk dan niet dat je weer gemakkelijk kunt vertrekken. Iedereen die er is geweest, liet er zijn hart achter’.

Het land van de Carische prinses
Het historische centrum van Bodrum is in een boogvorm rondom de haven gebouwd. De huidige toeristische wijken van de stad zijn over het hele schiereiland verspreid. De burcht van Bodrum is een goed beginpunt voor een rondreis. Hij biedt een indrukwekkend en wijds uitzicht. Tijdens het naar boven lopen op de trappen word je verrast door uitgehouwen beelden van ridderemblemen en andere middeleeuwse afbeeldingen op de muren. In de torens en gangen daartussen zijn zeer interessante musea. Het wereldberoemde Archeologisch Onderwatermuseum is er een van. Het interessantste museumstuk is het 3400 jaar oude scheepswrak ‘Uluburun´, het oudste van de wereld. Tussen de vondsten lag het enige bewijsstuk, een gouden stempel, voor het faraoschap van de Egyptische koningin Nefertiti. Ook zijn er muziekinstrumenten gevonden, gemaakt van ivoor, nijlpaardtanden, schildpadden, juweelkisten en gouden en zilveren sieraden. Het museum Cam Bat??? bewaart indrukwekkende historische vondsten, zoals de mummie van de Carische prinses. Dit skelet werd, nadat het in 1989 werd gevonden door medische specialisten, in oorspronkelijke staat teruggebracht en als een pronkstuk in het museum geplaatst.
Vanaf de burcht naar de haven lopen straten die de wandelaar talrijke verrassingen bieden. De Neyzen Tevfikboulevard is genoemd naar de dichter en rietfluitspeler Tevfik en staat bekend om zijn cafés, bars en restaurants. De Kuba-bar op deze boulevard is een van de levendigste nachtclubs van Bodrum. Deze drukke en gezellige plek is zeker de moeite waard om te bezoeken. Als je de boulevard volgt naar de kust, kom je uiteindelijk op een kade waar kleurrijke roei- en vissersbootjes liggen.
Als je linksaf gaat na de Turgus Reisboulevard kom je uit bij het mausoleum van Bodrum. De ruïnes van dit wereldwonder uit de oudheid liggen verspreid over een groot oppervlak. In de oorspronkelijke staat was het mausoleum 60 meter hoog en had het een oppervlakte van 30 vierkante meter. Op de top van het gebouw stond een groot stenen beeld waarop Mausolus en zijn vrouw Artemisia waren afgebeeld, zittend op een voortgetrokken wagen. Dit beeld bevindt zich tegenwoordig in het British museum.
Als je naar het plein toe loopt en daar linksaf gaat, kom je in het levendige winkelcentrum van Bodrum. Hier sta je op de Cumhuriyetboulevard, waar honderden restaurants, cafés en warenhuizen zijn en vind je de uitgaansbuurt. Met discotheken die bekend staan om hun party’s, die in de zomer tot in de kleine uurtjes doorgaan. De Orabar is de meest hippe tent. Temple, Ingiliz, Körfez, Rock, Kestane, Türkçe en Hadigari zijn de chique plekken van dit uitgaanscentrum.
Kortan is een visrestaurant op de Cumhuriyet Boulevard. Vlakbij ligt Trança, een restaurant dat veel toeristen trekt. Als je een ‘romantisch’ etentje wilt met keien onder je voeten en sterren boven je hoofd, moet je zeker bij Kocadon zijn.

Ieder zijn eigen Bodrum
Bodrum is een schiereiland dat met zijn heuvels, baaien, stranden en gewitte huizen eruit ziet als een schilderij van de hand van een meesterschilder. Als je van groen houdt, moet je in het noorden zijn, stranden vind je in het zuiden van dit schiereiland. Voor de kust liggen vele eilanden, met bootjes vanuit de haven van Bodrum kom je er. Om de schoonheid van Bodrum te ontdekken is het een must om ook de dorpjes in de omgeving te verkennen. Er is in deze dorpjes de laatste jaren een toename van toerisme. De bekendste dorpjes zijn Türkbükü, met luxe hotelletjes en gezellige plekjes, Gümbet, met stranden en watersportfaciliteiten, Bitez, met bars en surfmogelijkheden, Ortakent, met historische ruïnes, Yal?kavak, met windmolens en restaurants, Torba, met comfortabele vakantiedorpjes en stranden en Gümü?lük, met een oogverblindend mooie baai en verlaten eilanden.

Bodrum is een gezellige en kleurrijke stad met vele mooie plekjes. Je bent in Bodrum en wilt je dag beginnen met een heerlijk Egeïsch ontbijt. Het beste wat je dan kunt doen is naar ?ütte te gaan. De ingrediënten die in dit restaurant voor de gerechten worden gebruikt, komen allemaal uit de oorspronkelijke plaats waar het wordt gemaakt. Dus de fetakaas komt uit Ezine, olijven en olijfolie uit Ayval?k. Zelfgemaakte jam is er in verschillende smaken. Een van de specialiteiten is de grapefruitjam met amandelen. In ?ütte kun je ook genieten van het prachtige uitzicht op de gezellige haven of rustig een krant of een tijdschrift doornemen. Tevens is het mogelijk hier in een chique sfeer je avondmaal te gebruiken, waarbij je kunt kiezen uit een rijk menu.

We hebben ook adviezen voor het geval je in Bodrum nog geen hotel hebt geboekt. Als luxe een prioriteit is, kunnen wij The Marmara Bodrum aanbevelen. Dit hotel met zijn prachtig uitzicht over Bodrum, is zeer comfortabel en ideaal voor diegenen die een zorgeloze vakantie wensen. De inrichting ademt een antieke en rustieke sfeer, de muren zijn voorzien van mooie schilderijen. Ook de keuken is voortreffelijk, deze wordt vermeld in gerenommeerde vakantiebladen. Als je de gezellige sfeer van kleine hotelletjes zoekt, kun je terecht in het Antik Tiyatro Hotel, recht tegenover het antieke theater van Bodrum. Hier heb je vooral bij zonsondergang een indrukwekkend uitzicht over de haven en het kasteel.
Als je graag in een vakantiedorp wilt verblijven, is het World of Wonders Bodrum Resort een ideale verblijfplaats. Dit vijfsterrenhotel is gebaseerd op ‘alles inbegrepen’ en biedt een geweldige service. Het Bodrum Resort biedt tennis, windsurfen, waterskiën, massage, sauna, hamam, fitness en minibar kosteloos aan. Met leuke bars rondom het hotel, zwembaden en een heerlijk open buffet, is bij het World of Wonders Bodrum Resort eindeloos vakantieplezier gegarandeerd.

De toeristische geheimen van de stad
Tussen de duizenden toeristische plekjes is er nog een verrassend plekje dat we willen aanprijzen. Het is de Yacht Club, erg in trek bij de kenners van Bodrum. Deze Yacht Club, met een capaciteit voor 120 gasten, ligt bij de haven. Hij opent vroeg in de ochtend en gaat door tot in de kleine uurtjes.
Zullen we na dit advies op de kustzinnige toer gaan?

Epsilon is een restaurant en een kunstgalerie onder één dak, gelegen tussen de bomen in de wijk Türk Kuyusu. Het wordt beheerd door een Nederlandse dame. De Spaanse tomatensoep ‘gazpacho’ kunnen we zeker aanbevelen. Daarnaast heeft het een uitgebreide Turkse en Egeïsche keuken. Als je geluk hebt, kun je tussen de vogelgeluiden door een stuk van Mozart of Turkse muziek horen, wanneer de eigenares mevrouw Lon op haar fluit speelt. Als je een afspraakje hebt, is Biblos de ideale plek. De ‘luxe’sfeer in Biblos dwingt je om een beetje in stijl gekleed te gaan. Als je ooit in Biblos komt, vergeet dan niet om een kijkje te nemen op het dakterras. Voor de lokale bevolking is de Denizciler Derne?i aan de haven dé ontmoetingsplaats.

We gaan door met onze wandeling over de Cumhuriyetboulevard. Links valt een kleine kleurrijke en modern gedecoreerde zaak op. In Waffle Cafe worden wafels verkocht van Bodrum; de Belgische uitbaters hebben de rechten voor dit merk wafels gekocht. In deze leuke zaak kun je een lekkere wafel met Turkse ingrediënten kopen.

Een rijke culinaire cultuur
Net als vele Egeïsche dorpen is Bodrum een kruidenparadijs langs de Turkse kust. Kruiden worden veel gebruikt bij het bereiden van maaltijden. Het bekendste gerecht in Bodrum is de çingene pilav? (zigeunerrijst). De ingrediënten zijn tomaten, komkommer, lange peper, kropsla, peterselie, kaas en uien. Een ander gerecht is çökertme kebab. Dit vleesgerecht dankt zijn naam aan de gelijknamige baai in Bodrum. Voor dit gerecht zijn nodig: kalfsbiefstuk, fijngesneden aardappelen, yoghurt met knoflook en een saus met rode peper in roomboter. Op de Cevat ?akirboulevard vind je de typische huisgerechten van Bodrum. Het Sakall?-restaurant, gelegen in de schaduw van een eeuwenoude eucalyptusboom, biedt een menu met vele soorten gerechten. Het smakelijkste gerecht uit het ruime aanbod is het köftegerecht. Het geheim ervan is dat er alleen vers vlees en zout wordt gebruikt. Voor wie verrassende mediterrane en Egeïsche specialiteiten wil uitproberen, is het Defne-restaurant geschikt. Bij de Myndos-poort, waar Alexander de Grote Bodrum binnenkwam, is een leuk hotel, het L’Ambiance Resort. Het Defne-restaurant is een onderdeel van dit hotel. De voorgerechten en salades, bereid met lokale kruiden, zijn hier verrukkelijk.
Als je in een historische sfeer wilt dineren, is Ya?hane een plek waar je tevreden mee zult zijn. Dit restaurant werd in 1894 gebouwd als oliefabriek, maar na een grondige restauratie is zij nu een sfeervol restaurant. Deze plek aan de Neyzen Tevfikboulevard neemt je mee naar een sprookjesachtig verleden. De gerechten die door het Ya?hane-restaurant worden aangeboden, zijn ergens anders in Bodrum moeilijk te vinden. Het menu, vooral bestaande uit Ottomaanse gerechten, wordt aangevuld met Turkse en mediterrane wijnen.
De schoonheid van Bodrum bestaat uiteraard niet alleen uit eten. Je moet weten dat Bodrum ook een paradijs voor beachclubs is. De populairste clubs zijn de Havana Beachclub in Göltürkbükü en de Xuma Beachclub in Yal?kavak, beide gelegen aan een schitterende baai. In de Havana Beachclub is het mogelijk om duiklessen. De Xuma Beachclub is een plaats voor wilde feesten.

Winkelparadijs
De vakantie in Bodrum zou niet compleet zijn zonder te winkelen. H?zma is een exotisch winkeltje op de Cumhuriyetboulevard. Bij de eerste stap die je er zet, word je overweldigd door de kleurrijke en vrolijke sfeer. Er worden Anatolische, Indische, Indonesische, Egyptische en Iraanse handgemaakte spullen verkocht. Het trekt vooral de aandacht door zijn collectie handgemaakte keramiek, waarvoor vele Turkse beroemdheden naar de winkel komen. Verder zijn er nog vele winkeltjes met leuke souvenirs uit Bodrum, zoals Dalyanc?. Hier worden voornamelijk glazen voorwerpen met visfiguurtjes en andere motiefjes verkocht. Met zijn uitgebreide collectie is Orhan’s Palace op de Neyzen Tevfikboulevard de beste tapijtwinkel. Er zijn handgeweven tapijten en kilims uit heel Anatolië. Voor degenen die geïnteresseerd in antiek zijn, zijn er zelfs tapijten tot wel 250 jaar oud. In de categorie ‘Het beste aandenken uit Bodrum’ kunnen wij Arteo aanbevelen. In deze winkel waar kunstzinnigheid en liefde voor Bodrum samenkomen, kun je jezelf op een schilderij trakteren. Als je het landschap van Bodrum niet op schildersdoek, maar op een T-shirt wilt hebben, kun je een bezoek brengen aan Message. Hier vind je de beste en meest diverse Bodrum T-shirts, bedrukt of handgeschilderd. Bij het begin van de Barlar Soka?? is een zeer aantrekkelijke sieradenwinkel, genaamd Çerçi. Al 35 jaar creëert deze authentieke juwelier sieraden van zilver en edelstenen. Enkele sieraden uit de collectie van Çerçi zijn kopieën van de ring van de Carische prinses die in het museum van Bodrum ligt en een glazen collier, gevonden in het eeuwenoude scheepswrak. Als sieraden je niet interesseren, kun je de zaak waar strandschoenen verkocht worden, bezoeken. Deze in Bodrum gemaakte strandschoenen van Ali Güven, zijn niet alleen in Turkije, maar ook in de rest van de wereld bekend. Beroemdheden als Donna Karan en Mick Jagger bestellen hier hun strandschoenen. Het zijn volledig van leer gemaakte sandalen versierd met kraaltjes, die zelfs na kilometers lopen geen last van pijnlijke voeten veroorzaken.

Bereikbaarheid
Corendon Arways biedt retourvluchten van Eindhoven en Maastricht naar Bodrum vanaf € 19 aan.
www.corendon.com
Tel: +31 23 75 10 600 (Nederland),
+90 242 323 72 86 (Antalya),
+32 2 722 94 94 (België),
+49 211 385 43 70 (Duitsland),
+90 216 658 72 50 (Istanbul).

Naar boven

Efeze: een verloren havenstad blootgelegd

Tekst: Niels Arts

Turkije is rijk aan historische plaatsen. Aan de kust zijn enorm veel overblijfselen van Romeinse nederzettingen te bezichtigen. Een van de indrukwekkendste is Efeze.

Een Romeinse schrijver noemde Efeze ooit Lumen Aisae, het licht van Azië. Efeze was, met een bevolking van 300.000, eeuwenlang de belangrijkste handelsstad van de Romeinse provincie Asia. Rond het begin van onze jaartelling was zij de vierde grootste stad van de wereld, na Rome, Alexandria in Egypte en Antiochië in Syrië. Tegenwoordig komen jaarlijks meer dan een miljoen toeristen naar de stad om de opgegraven ruïnes te bezichtigen.

Ontstaan Efeze
Efeze werd gesticht tussen 1500 en 1000 voor Christus. Volgens de legende vroeg de Griek Androklos, de zoon van koning Kodros van Athene, aan een orakel, waar hij een nieuwe nederzetting moest stichten. Het orakel antwoordde hem, dat hij zijn nederzetting moest stichten op de plek die hem gewezen werd door de vis en het everzwijn.
Onder leiding van Androklos gingen de migranten op weg. Toen zij op een dag aan de voet van de berg Pion vis zaten te bakken, sprong er plots een vis uit de pan, die samen met wat gloeiende kolen in het kreupelhout belandde, waardoor het kreupelhout vlam vatte. Een everzwijn probeerde voor de brand te vluchten, maar werd gedood door de groep. Op dat moment herinnerde Androklos zich wat het orakel gezegd had. Daarom werd op die plek Efeze gesticht. Op de plek waar het everzwijn werd gedood, werd later de tempel van Artemis, een van de zeven wereldwonderen gebouwd.

Griekse kolonisten
Of Androklos werkelijk de stichter is van de historische stad valt te betwijfelen. Wel zijn historici ervan overtuigd, dat Griekse kolonisten zich ongeveer 1000 jaar voor Christus in het gebied vestigden. Door de uitstekende ligging kwam het Griekse stadje al snel tot bloei. Binnen enkele eeuwen was het een van de belangrijkste steden aan de Egeïsche kust.
De zee reikte in die tijd tot aan de huidige burchtheuvel van Selçuk. Bij de stad lagen de mondingen van twee rivieren: de Kleine Meander en de Kayster. Deze rivieren voerden grote hoeveelheden zand aan, wat de eeuwen daarna vaak voor grote problemen zou zorgen. In 560 voor Christus moest Efeze door de Lydische vorst Croesus een paar kilometer naar het oosten worden verlegd, omdat zich daar een diepere haven bevond. In de vierde eeuw voor Christus verhuisde Lysimachos, de veldheer van Alexander de Grote, de stad naar de plaats waar toeristen tegenwoordig de fraaie ruïnes kunnen bewonderen.

Romeinse provincie
In 29 voor Christus werd Efeze de hoofdstad van de Romeinse provincie Asia. Dit deed de stad veel goed. Vrijwel alle gebouwen die bezoekers er nu nog kunnen bezichtigen, verrezen in deze periode. Naast de handel bracht de verering van Artemis, de godin van de jacht, grote sommen geld in het laatje. Vergelijkbaar met moderne souvenirwinkels had je toen edelsmeden die veel geld verdienden met de productie van zilveren Artemisbeeldjes.

Paulus en het christendom
Enkele decennia na de dood van Christus kwamen de christenen naar Efeze. De apostel Paulus was de eerste van deze groep. Hij introduceerde in het jaar 53 het christendom in de regio. Later kwam ook de apostel Johannes. Volgens een legende arriveerde hij samen met Maria, nadat Jezus gekruisigd was. Zij zou tot haar dood in het zuiden van Selçuk gewoond hebben. Niet lang na het bezoek van Paulus ging de bevolking over tot het christendom. Binnen onafzienbare tijd was Efes de zetel van een bisschop.

Verzande haven
Efeze dankte haar welvaart aan haar ligging in een baai met een natuurlijke haven. Maar al in de Romeinse periode konden de schepen de haven door het dichtslibben van de baai alleen bereiken via een smal kanaal. Toen de haven niet meer bereikbaar was, nam het economische belang van de stad af. De zee trok zich weer terug en de moerassen die ontstonden veroorzaakten ziekten zoals malaria. Efes was ooit een grote wereldstad, maar door het dichtslibben van de haven, malaria, opstanden en aardbevingen, bleef nog maar een klein deel van de stad over. Door de verzande haven trokken de inwoners verder het binnenland in. Een woelige tijd begon in de 7e eeuw toen de Arabieren binnenvielen. Het centrum werd definitief verplaatst naar de beter verdedigbare heuvel in het huidige Selçuk.

Bloederige gladiatorengevechten in Efeze
Aan de voet van een heuvel bij Efeze werd onlangs een massagraf van 67 gladiatoren ontdekt. Op de schedels van de mannen, die naar schatting zo’n 20 tot 30 jaar oud waren, ontdekten de Oostenrijkse wetenschappers Großschmidt en Fabian sporen van de drietand, de speer, de dolk en alle andere steekwapens die gladiatoren gebruikten. Opvallend waren de brute verwondingen aan de schedels van een aantal gladiatoren. Die hadden een klap met een vierkante hamer tegen hun hoofd gekregen, terwijl ze gewoonlijk een helm droegen die de schedel beschermde. Een mogelijke verklaring is dat de overwonnen vechters in de coulissen, geheel volgens de regels, door een beul de genadeklap kregen. Er is volgens de wetenschappers nog meer bewijs dat de gladiatoren zich in Efeze aan strikte regels hielden. De skeletten waren namelijk niet echt verminkt. Daaruit blijkt dat de vechters niet op brute wijze waren afgeslacht, maar volgens de regels van de ‘gladiatorenkunst’ waren gedood.
De eerste gladiatorengevechten in Efes werden in 69 voor Christus gehouden. Daarbij werd gevochten totdat een van de twee gladiatoren dood was, of zo gewond of uitgeput dat hij niet meer kon vechten. Terwijl sommige historici menen dat er tien procent kans was dat een gladiator tijdens een optreden overleed, beschouwen anderen de strijd als een soort showgevecht waarbij de dure slaven niet ernstig gewond mochten raken. Door het onderzoek in Efeze lijkt het waarschijnlijker dat de eerste groep gelijk heeft. Of het voor het gehele Romeinse Rijk gold is nog onduidelijk, maar in Efeze gingen de gevechten volgens het boekje én waren het dus bloederige aangelegenheden.

Zeven slapers
In het Romeinse Rijk werden de christenen decennia lang vervolgd. Vaak hielden de christenen er geheime schuilplaatsen op na. Zo zijn er zowel in Parijs als Rome ondergrondse gangenstelsels aangetroffen, die de christenen gebruikten om aan hun belagers te ontkomen. Dichtbij Efeze is ook zo’n beroemde schuilplaats van christenen te bezichtigen. Volgens de legende hielden zeven jonge mannen zich schuil in een grot nabij Efeze om vervolging door keizer Decius te voorkomen. De grot werd echter gevonden door de Romeinen en afgesloten met een muur. Het verhaal wil dat de muur twee eeuwen later instortte na een aardbeving. De zeven mannen werden wakker uit hun lange slaap en gingen terug naar Efeze. Daar ontdekten ze dat hun familie en vrienden al twee eeuwen dood waren. Nadat de zeven mannen uiteindelijk gestorven waren, werden ze begraven in de grot. De grot werd uiteindelijk omgebouwd tot kerk. In de kerk wordt elk jaar op 27 juli het 'Feest van de zeven slapers’ gehouden.

Naar boven

Nemrud, huis van de goden

Op de berg Nemrud bevinden zich de indrukwekkende overblijfselen van een vergeten koninkrijk. Metershoge stenen hoofden staren naar de omliggende bergtoppen en vruchtbare pleinen. De gebarsten structuur van hun gezichten wordt verzacht door de warme stralen van de opkomende en ondergaande zon. Oorspronkelijk zaten deze goden hier op tronen vanwaar zij uitkeken op het rijk van Commagene. Hier op de top van Nemrud waren zij thuis.

De berg Nemrud is een van de hoogste toppen van het Taurusgebergte en werd gekozen als verblijfplaats van de goden in de eerste eeuw voor Christus toen het onderdeel was van Commagene. Dit kleine koninkrijk lag in het oosten van het huidige Turkije en bestond als onafhankelijk gebied van ca.163 voor Chr. tot 72 na Chr.

Al was Commagene klein, de inwoners waren geenszins een verenigd volk. De bevolking was samengesteld uit mensen afkomstig uit verschillende windstreken, die verschillende talen spraken en hun eigen gebruiken en gewoontes hadden meegenomen. Mithridates I - koning van Commagene tussen 96 tot 69 voor Chr. - zag de verdeeldheid onder het volk als een bedreiging voor het voortbestaan van zijn koninkrijk. De aangrenzende rijken waren groter en machtiger waardoor zij een ware bedreiging vormden voor de onafhankelijkheid van Commagene. De koning zag het dan ook als zijn taak om de eenheid onder het volk te vergroten: een verenigd volk zou namelijk beter weerstand kunnen bieden tegen de bedreigingen van de omliggende buurlanden.
Om de eensgezindheid onder zijn volk aan te wakkeren begon Mithridates jaarlijkse spelen te organiseren. Deze spelen werden ter ere van zijn voorouders gehouden en zijn te vergelijken met de olympische spelen die de oude Grieken hielden. Een tweede onderneming van Mithridates was het sluiten van een verbond met de goden. Hierin werd afgesproken dat de goden zich over Commagene zouden ontfermen. Naast deze beschermende factor moest het verbond de eenheid onder het volk vergroten doordat de koning de overeenkomst met de goden namens alle inwoners van Commagene was aangegaan.
Om dit verbond tot uitdrukking te brengen werden overal in het rijk heiligdommen gecreëerd. Deze heiligdommen werden op opvallende plaatsen in het landschap gebouwd en altijd op een plek waarvandaan het belangrijkste heiligdom op Nemrud te zien was. Bij deze heiligdommen werden rituelen en feesten gehouden die het verbond met de goden vierden en herdachten. Ieder heiligdom -temnos genoemd- bestond uit vijf rechtopstaande stenen. Op deze stenen werd de koning afgebeeld die de handen van de goden aan het schudden is. Deze voorstelling maakte het aan iedereen duidelijk dat koning Mithridates degene was die ervoor gezorgd had dat de goden het Commageense rijk met al zijn inwoners beschermden.
Mithridates was al vader van drie dochters toen zijn vrouw hem een lang gewenste zoon en troonopvolger baarde, die Antiochus werd genoemd. Toen Antiochus de heerschappij over Commagene van zijn vader overnam in 69 voor Chr. hield hij het verbond dat zijn vader met de goden was aangegaan in ere.

Antiochus had nog grotere dromen dan zijn vader. Hij zag het verbond met de goden als méér dan alleen een afspraak voor bescherming. Hij wilde dit verbond laten uitgroeien tot een nieuwe religie met als spiritueel centrum het heiligdom op de berg Nemrud. Als initiator van deze nieuwe religie zag hij zichzelf als een god, wat duidelijk blijkt uit het feit dat hij zichzelf theos noemde, letterlijk god. De eigendunk van Antiochus blijkt uit het feit dat hij het complex op Nemrud niet alleen opdroeg aan de glorie van de goden, maar ook ter meerdere glorie van zichzelf.

Het heiligdom op deze berg moest door zijn omvang de bevolking van het rijk overtuigen van de kracht van het verbond met de goden. Om boven op de berg plaats te maken voor een overweldigend complex werd eerst de top van de berg afgegraven. Hiervoor moest 200.000 kubieke meter steen worden weggehakt zodat de bovenkant van de berg een platte vlakte werd. Vervolgens werd hier een ronde constructie gebouwd van kleine stenen met een hoogte van 50 en een doorsnede van 150 meter. In deze kunstmatige heuvel zou later de grafkamer van Antiochus ingericht moeten worden.

Rondom de heuvel werden drie terrassen ingericht. Het 80 meter lange noordelijke terras verbindt het oost- en west-terras en werd gebruikt voor processies en rituelen. Op het oostelijke terras zijn 5 beelden van goden te vinden die oorspronkelijk tussen de 8 en 10 meter hoog waren. De goden zijn hier niet zoals gewoonlijk staand afgebeeld, maar zittend. Dit was omdat Antiochus de top van de berg Nemrud als hun huis beschouwde, en daar waar de goden thuis waren hoefden zij niet te staan, maar zetelden zij op hun hemelse tronen. De beelden zijn aan de hand van inscripties te identificeren als Antiochus, de godin Commagene, Zeus/Oromasdes, Apollo/Mithras en Herakles/Artagnes. De namen van de goden werden in inscripties zowel in het Grieks als het Perzisch weergegeven vanwege het samensmelten van beide religies in dit gebied.

De hoofden van de beelden zijn in de loop der tijd afgebrokkeld. Op het oost-terras zijn drie hoofden op de grond bewaard gebleven. De gezichten zijn zonder veel details gebeeldhouwd, alleen het meest essentiële is weergegeven. De kunst van Commagene had een unieke stijl die alleen te vinden is in dit deel van Turkije. Deze stijl was een samensmelting van Griekse en Perzische invloeden. Aanvankelijk domineerden de oosterse invloeden met hun abstracte patronen de kunst van dit rijk. Later werd de stijl natuurlijker en realistischer onder de grotere invloed van de Griekse kunst.

Op het west-terras zijn meer beelden bewaard gebleven dan op het oost-terras. De hoofden van de beelden hebben opvallend goed de eeuwen doorstaan. Verder is hier een van de oudste horoscopen van de wereld te bewonderen. Op deze stenen plaat van bijna 2 bij 2,5 meter is een leeuw afgebeeld versierd met 19 sterren die samen het sterrenbeeld leeuw vormen. Op zijn borst draagt de leeuw een sikkel van een maan. Boven de leeuw zijn drie grote sterren afgebeeld die echter geen sterren maar de planeten Jupiter, Mercurius en Mars moeten voorstellen. Tezamen geven al deze tekens een specifieke datum weer. Men is het echter niet met elkaar eens welke datum wordt bedoeld en naar welke belangrijke gebeurtenis uit de geschiedenis van Commagene deze verwijst. Mogelijk is hier de kroningsdatum van Mithridates of van Antiochus I uitgebeeld, of wellicht de datum waarop het complex op Nemrud werd ingewijd.

Op de achterkanten van de godenbeelden is de heilige wet van Antiochus gegraveerd, de zogenaamde Nomos. Deze nomos is te vinden bij alle heiligdommen van Commagene. Hierin staat beschreven hoe en wanneer de goden geëerd dienden te worden. Ook staan de twee belangrijkste feestdagen in deze inscripties. De eerste was op de 16e van Audnaios (ergens in december/januari), waarop de geboortedag van Antiochus werd gevierd. Op de 10e van Loos (14 juli) werd de kroning van Antiochus gevierd, alsook de ‘Manifestatie van de Grote Goden’ zoals het in de inscripties wordt genoemd.

Dat Antiochus zichzelf als god zag wordt duidelijk gemaakt door de beelden die hij van zichzelf en zijn zeer geliefde moeder liet maken. Op Nemrud liet hij beelden van hun beiden aan weerszijden van Zeus plaatsen. Hij als theos, zij als thea: god en godin.
Antiochus liet een tombe uitgraven op de berg Nemrud waarvan ondanks vele opgravingen en zoektochten de precieze ligging nog steeds niet ontdekt is. De verwachtingen zijn hooggespannen, men acht het mogelijk dat de grafkamer van deze zelfingenomen koning evenveel rijkdommen bevat als het graf van de Egyptische farao Toetanchamon. De zoektocht zal gedreven worden voortgezet, maar enige voorzichtigheid is wellicht op zijn plaats. Want volgens de inscripties kan het binnengaan van de grafkamer gevaarlijk zijn: in deze ruimte waakt een monsterlijk wezen over de doden en geen mens kan aan dit schepsel ontkomen…

Naar boven

Ortaköy
Mondain uitgaansleven tegen historisch decor

Ortaköy, gelegen op de mooiste plek van Istanbul en ooit de wandelpromenade van de sultans, is sinds de Ottomaanse tijden een belangrijke nederzetting. Met haar Çiragan Paleis, Kabatas Jongens Lyceum, Feriye Princess Hotel en de moskee, kerk en synagoge binnen een kleine driehoek, is Ortaköy tegenwoordig een unieke wijk waar de drie Semitische religies in harmonie en vrede met elkaar leven. De belangrijkste eigenschap van Ortaköy vanuit haar geschiedenis tot heden is het vreedzaam samenleven van verschillende culturen en religies van Turken, Grieken, Armeniërs en Joden.

Het Ortaköyplein met zijn authentieke voorbeelden van negentiende eeuwse Ottomaanse architectuur is dag en nacht een ontmoetingsplek. Hier bevinden zich cafés, bars, restaurants en kunstateliers, met zondags de handwerk-, antiek- en kunstmarkt. Voor de inwoners van Istanbul is het een plek waar ze de sfeer van vroeger kunnen herbeleven. Daarnaast is Ortaköy geliefd bij toeristen uit binnen- en buitenland. Een bezoek is zeker de moeite waard: u kunt genieten van de tuinen, het adembenemend uitzicht op de Bosporus en de historische beelden van de wijk.

Moskee, kerk en synagoge naast elkaar
In de negentiende eeuw stond Ortaköy bekend als een vakantiedorp waar men kon zwemmen. De Ortaköy Moskee is in deze tijd gebouwd door Turken die zich ten tijde van Sultan Süleyman (1520-1566) in deze wijk hebben gevestigd. Deze sierlijke moskee is in barokstijl gebouwd op een unieke locatie aan de oever van de Bosporus. Net als bij alle andere ‘koninklijke’ moskeeën bestaat het interieur uit een gedeelte voor vrouwen (harem) en een voor mannen (hunkar). Brede en hoge ramen zijn zo geplaatst dat het veranderende licht van de Bosporus binnenin de moskee wordt gevangen.
De oudste synagoge van Ortaköy waar sinds vroege tijden Joden wonen, is de Etz’Ahayim Synagoge (‘Levensboom’). Deze is, zoals uit restauratiedocumenten blijkt, in de zeventiende eeuw gebouwd. Door brand is de synagoge in 1941 helemaal verwoest, alleen de Ehal (de kast waar de heilige rollen in bewaard worden) is overgebleven.

Vroeger werd Ortaköy ‘Arkhei’ genoemd. Tijdens de Byzantijnse periode zijn aan beide oevers van de Bosporus vissersdorpen ontstaan. Op lege plekken zijn hier paleizen en kloosters gebouwd. Volgens overlevering hebben keizer Leon VI (886-912 n. Chr.) en zijn geliefde Zoë elkaar ontmoet in het Damianu Paleis in Ortaköy, dat ten tijde van de keizers Teofilos (829-842 n. Chr.) en Michail (842-867 n. Chr.) door notabele Damianos gebouwd is. We weten dat het grote Hagia Focas Klooster in Ortaköy stond. Tegenwoordig staat er de kleine Hagia Focas Kerk die naar dezelfde heilige genoemd is.

Niet ver van het Hagia Focas Klooster stond een prachtig paleis uit de negende eeuw, bewoond door de Armeens-orthodoxe patriarch Joannes Grammatikos VII (832-842 n. Chr.) of zijn broer Arsabarios. De wijk stond bekend als de Arsebera of Arsaberuwijk. Na geruchten dat er in het paleis geheime bijeenkomsten en onzedelijke feesten werden gehouden, kocht keizer Basileos I (867-886 n. Chr.) het paleis op en verbouwde het tot een klooster voor 150 monniken. Dit klooster heeft tot het einde van de Byzantijnse periode bestaan. Het feit dat er tot die tijd op de kade van Ortaköy het Orthodoxe feest werd gevierd waarbij een kruis in het water werd gegooid als symbool voor de doop van Jezus, is een bewijs voor deze geschiedenis van Ortaköy.

Ook onze kennis over de Joodse gemeenschap in Ortaköy gaat ver terug. De Ottomaanse reiziger en schrijver Evliya Celebi vertelt in zijn Seyahatname over een Joodse snoepverkoper aan de kade van Ortaköy en over de Jood Isaac. Uit een verslag uit 1746 n. Chr. weten we, dat er in de buurt van de Ortaköy Moskee Joodse huizen zijn afgebrand. Een groot aantal dakloze Joden uit Istanbul vestigde zich na de branden in de Grote Bazaar (1618) en de wijk Be?ikta? (1891) in Ortaköy; gevolgd door Joden uit Rusland (1921). Een niet meer gebruikte synagoge, de Yenimahalle Synagoge in de Gültekin Arkas?straat, herinnert aan deze tijden.

De vestiging van Turken in Ortaköy vond plaats ten tijde van Sultan Süleyman (1520-1566). Aan de oever werd door paleisarchitect Sinan de Defterdar Pasa Moskee en in dezelfde jaren een Turks bad (hamam) gebouwd in opdracht van de kamerheer van Ahmet Pa?a, Husrev Kethuda. Deze uit architectonisch oogpunt symmetrische en uit mannen- en vrouwenvertrekken bestaande hamam is het oudste bestaande monument van Ortaköy. In de zestiende eeuw vestigden de Turken zich massaal op de beide hellingen van de Ortaköyvallei. In de zeventiende eeuw was er een islamitische wijk in de vallei met buitenhuizen aan de oever van de Ortaköybeek. Deze buitenhuizen bestaan niet meer, evenmin die van Be?ikta? en de Mevlevihane (Derwisjorde). De voornaamste reden hiervoor is de bouw van het Çiragan Paleis in 1871 door sultan Abdulaziz. In de kuststrook tussen de Ortaköykade en de Defterdarkaap stonden de Damat Ibrah?m Pa?a Fontein, de Ortaköy Moskee, de Basisschool (Subyan Mektebi); op een afstand van de oever stonden de huizen van de Griekse, Armeense en Joodse winkeliers, alsook het Nesetabad Sahil Paleis, Esma Sultan Sahil Paleis, Naime Sultan Huis, Hatice Sultan Sahil Paleis, Fatma Sultan Huis en Zekiye Sultan Huis.

Het gezicht van Ortaköy wordt tegenwoordig onmiskenbaar gevormd door de Ortaköy Moskee. De oorspronkelijke moskee werd in het begin van de achttiende eeuw gebouwd, door sultan Abdulmecid afgebroken en in zijn geheel herbouwd tussen 1854 en 1856. Abdulmecid schonk ook aandacht aan de overige architectuur van Ortaköy: hij liet een (nu niet meer bestaande) brug over de Ortaköybeek bouwen en, aan de zuidelijke kade, een politiebureau met marmeren zuilen. Een ander oud en even zo belangrijk monument op het Ortaköyplein is de Damat Ibrahim Pa?a Fontein uit 1723-24. De fontein die aan de oever op houten fundamenten steunde is na verloop van tijd door verzakking 1,5 meter onder de grondoppervlakte gekomen. Gemeente Be?ikta? haalde tijdens werkzaamheden aan het Ortaköyplein de fontein, die achter de cafés in de grond was verdwenen, naar boven en verplaatste deze naar een plek tegenover de moskee. Het waterbassin en de steen met populiermotieven rond de kraan zijn weer tevoorschijn gehaald en gerestaureerd.

De Hagia Focas Kerk met de ingang aan de Muallim Naci Straat is gebouwd in 1856. Zij draagt de naam van het klooster uit de Byzantijnse tijd. P.I. Inciciyan vermeldt in zijn boek 'Wereldgeografie' in het gedeelte over Istanbul, dat er een Armeense kerk bestond met de naam Surp Asdvadzadzin. Ook dat Armeniërs huizen bezaten in de tuinen, op de hellingen van de vallei en langs de oever van Ortaköy. Bekende Armeniërs, zoals Balyan, Gabriel Pa?a, Portukal Pa?a, Migirdic Be?ikta?l?yan, Hagop Boronyan en Artin Dadyan, hebben in Ortaköy gewoond.

Esma Sultan Huis
Het Esma Sultan Huis, gelegen aan de voet van de Bosporusbrug, is gebouwd voor Esma Sultan, de dochter van sultan Abdulhamid I, zus van sultan Mahmud II. Esma Sultan was een jonge telg van de Ottomaanse dynastie die op 25-jarige leeftijd weduwe werd. Het scheelde weinig of het paleis zou getuige zijn geweest van de eerste Ottomaanse ‘keizerin’ toen het opstandige Janitsarenkorps Esma Sultan op de troon wilde zetten, omdat er geen directe opvolger van de sultan voorhanden was. Maar omdat het conservatisme van die tijd dominanter bleek moesten de Janitsaren afzien van hun plan.

Naar boven

Bolu - Ottomaanse stadjes in herfstkleuren

-een dichterlijke impressie-

Bolu Dagi, het Bolu-gebergte, ligt precies halverwege de 440 km lange autosnelweg tussen Istanbul en Ankara. Ook al belemmert de hevige sneeuwval in de winter de doorreis, Bolu Dagi vormt een belangrijke bergpas die met zijn bossen en meren, met zijn zomerweides en skicentra tevens het centrum is van de bekende provincie Bolu.

In de herfst verblijdt Bolu ons met vele wandelpaden in haar bossen. Ieder die zijn tent pakt en de verlaten zomerweiden intrekt, geniet van de nabijheid van de melkweg en de sterren. In de zomerweiden rond het bekende Abant-meer oefenen paragliders. Voor vogelliefhebbers zijn de bergen en bossen van Bolu één grote verrassingsdoos. Sinds ik op een ochtend langs de weg bij Yeniçaða een Egyptische gier heb gezien, durf ik te zeggen dat Bolu vele verrassingen voor haar bezoekers in petto heeft. Als u ook nog een jeep tot uw beschikking heeft, kunt u het wonderschone offroad-parcours van Seben en Kibriscik ontdekken.

Een van de plekken in Bolu die u beslist moet bezoeken is het Zevenmerengebied, de Yedigoller; met het mooiste herfstlandschap van Turkije. Om te zien hoe mooi de herfstkleuren in het meer weerspiegeld worden, moet u tussen 15 oktober en de eerste week van november een bezoek brengen aan de Yedigoller. Daar wacht de kleurenpracht van geel, bruin, zwart, rood en groen op u. Als het pas geregend of gesneeuwd heeft, kan de 42 km lange weg van het centrum van Bolu naar Yedigoller uw autorit behoorlijk bemoeilijken. Maar als het mooi weer is, zal de ochtendzon de bossen, overdekt met nevel, doen ontwaken. Precies op dat moment moet u, als iemand anders de auto bestuurt, uit de auto stappen en de chauffeur alleen naar de Yedigoller sturen. Want het licht in Yedigoller en haar omgeving is herfstig goud-geel van kleur. Een wandeling die 10 km van de aankomst in Yedigoller af begint, zal u natuurlijk vermoeien. Maar u zult ook nieuwe energie opdoen, die het jachtige leven van alledag u ontnam. De kleurenexplosie van de herfst in de Yedigoller begint al op deze weg.

Voordat u bij de meren komt, moet u beslist even de Kapankaya beklimmen. U zult het kleine verkeersbord links van de weg zien. Kapankaya is een plek die u eerst via houten trappen en via een paadje beklimt. U hebt hier een adembenemend uitzicht dat u van verbazing doet verstommen. Het stille paradijs dat ontstaan is uit ontelbare bomen naast elkaar, lijkt geen begin en geen eind te hebben. Als u goed kijkt ziet u de meren verstopt tussen de bomen.

Vijf kilometer vóór de meren is er een uitkijkpost met een verbluffend vergezicht. Deze bevindt zich aan de linkerkant van de zandweg. Wanneer u vanaf de balustrade naar beneden kijkt, denkt u wanneer het rood in de bladeren de overhand heeft gekregen, dat er een grote brand onder uw voeten uitgebroken is. Als u de weg volgt die als een slang naar beneden kronkelt, bereikt u na een paar kilometer de meren. Wanneer u de ingangen langs de boswachters bent gepasseerd, komt u aan bij het Sazligol. Er is een mooi wandelpaadje rondom het meer. U kunt met tegenlicht de bladeren bij het volgende meer Nazligol en de waterval naast het Kucukgol fotograferen. Deze omgeving is in de herfst een zee van boombladeren. U kunt vervolgens even uitrusten op een van de picknickterreinen van het Ministerie van Bosbouw en genieten van het eten dat u heeft meegenomen. In het Yedigollergebied zijn er, behalve een kleine forellenkwekerij, geen restaurants. Nadat u een wandelingetje heeft gemaakt rond het Deringol, komt u aan bij het Buyuk Gol. Wanneer een impressionistische schilder zijn ezel aan de oever van het meer zou plaatsen en met de kleuren zou spelen, zou hij de oneindige weerspiegelingen op de Yedigoller niet bij kunnen houden.

Het Zevenmerengebied is niet alleen mooi in de zomer. Ook in andere seizoenen toont het royaal zijn karakteristieke schoonheid. In de lentemaanden trekken de vogels naar deze ideale rustplaats en vullen met hun getjilp de bossen. Tussen december en april maken sneeuw en regen de wegen onbruikbaar. Als u desondanks besluit om met uw jeep te komen, is het verstandig allereerst de dorpelingen of de boswachters op de hoogte te stellen van uw plannen.

Naar boven

Naar sinaasappel geurende kust: Alanya

Met haar lange stranden, sinaasappel- en bananenbomen,middeleeuwse citadel, Ottomaanse huizen en swingend nachtleven isde nieuwe parel van de Turkse Rivièra, Alanya, vier seizoenen lang een aantrekkelijke mediterrane stad.

Steden die gebouwd zijn tussen bergen en zee hebben een natuurlijke aantrekkingskracht. Dat geldt ook voor Alanya, de populaire kustplaats van de Turkse Rivièra, gelegen 135 km ten oosten van Antalya, het toeristische symbool bij uitstek van het moderne Turkije. Alanya herbergt een vierduizend jaar oude indrukwekkende geschiedenis en heeft daarom, evenals Antalya, meer bezienswaardigheden dan alleen natuurschoon te bieden.

Alanya werd de nieuwe woonplaats van volksstammen die na de Trojaanse oorlog door Anatolië hebben gezworven. In de middeleeuwen werd Alanya Kolonoros, de ‘mooie berg’, genoemd. Zij beleefde haar bloeiperiode tijdens de middeleeuwen met als hoogtepunt de door de Seltsjoeken opnieuw gebouwde citadel. Tegenwoordig is Alanya een van de belangrijkste vakantiebestemmingen van Turkije met jaarlijks ongeveer één miljoen toeristen. De stad telt ongeveer 100.000 inwoners. In het hoogseizoen loopt de bevolking op tot een half miljoen. De 750 overnachtingsgelegenheden, variërend van vijfsterrenvakantiedorpen tot pensions, hebben een capaciteit van 100.000 bedden. Door de enorme ontwikkeling in de laatste tien jaar concurreert Alanya met andere belangrijke kustplaatsen als Bodrum, Cesme en Antalya. Om de bezienswaardigheden van Alanya te ontdekken hebben we leuke reistips voor u op een rij gezet.

Mediterrane bezienswaardigheden

De oudste nederzetting van de stad, de citadel, is het beste startpunt voor onze reis door Alanya. Gebouwd op een steil rotsplateau achter de haven, doet de 250 m hoge citadel denken aan een adelaarsnest. Omgeven door sterke muren van 6,5 km lang en versterkt door 83 torens, werd de citadel in de 13e eeuw gebouwd op een Hellenistische nederzetting. De 33 m hoge, achthoekige Rode Toren (Kizil Kule) is het indrukwekkendste deel van de citadel. Deze bevindt zich dicht bij de voet van de berg. De eerste verdieping ervan is in gebruik als Etnografisch Museum, waar lokale kunstwerken worden tentoongesteld. In de meest linkse hoek van de citadel staat de enige scheepswerf uit de Seltsjoekse periode. Het stenen gebouw lijkt op een brug met vijf nissen. Het binnenhof van de citadel lijkt op een openluchtmuseum dat ons terugbrengt naar het oude Alanya. De Tophane Mahallesi binnen de citadelmuren huisvest de mooiste voorbeelden van Ottomaans-Turkse architectuur. In deze historische wijk die achter de Rode Toren begint en zich uitstrekt tot aan de hoogste helling, woonden ooit orthodoxe Turken. Omdat ze Turks schreven in het Griekse alfabet werden deze Turken tijdens de bevolkingsuitwisseling in 1922 gedwongen naar Griekenland te verhuizen.

Op een uur loopafstand van de Rode Toren, op de hogere hellingen van de citadel, vinden we een andere mysterieuze wijk. Deze middeleeuwse wijk, die lijkt op een mediterraan stadje, staat vol met 2500 jaar oude ruïnes: Turkse graven tussen populieren en vijgenbomen, een oude karavanserai overdekt met klimplanten, een in een hotel veranderde oude Seltsjoekse markt, Romeinse torens, Byzantijnse cisternen, de Süleymaniye Moskee met de fijnzinnige 16e eeuwse reliëfs, Ottomaanse badhuizen, vuurtorens, kerken, graftombes en kerkers.

Het overige deel van de citadel van Alanya is een mooie markt voor toeristen. U vindt er ateliers met zijden en katoenen handwerk, stalletjes met souvenirs, verkopers van met plaatselijke kleuren versierde pompoenen, authentieke restaurants in de mooie tuinen van de historische gebouwen en restaurants, en cafés met uitzicht op de haven. Vanuit Ehmedek kunt u naar de centrale citadel op de top van het schiereiland klimmen. Het met rode stenen gemaakte gebouw rechts van de ingang is de grootste van de 400 cisternen op de citadel. Hiertegenover vindt u een terras dat een panoramisch uitzicht biedt op Alanya. De restauratiewerkzaamheden in het paleis van de Seltsjoekse sultan Alaattin Keykubat naderen hun voltooiing. Een andere bezienswaardigheid in de centrale citadel is de Adam Atacagi Kulesi, in de Byzantijnse tijd uitgehouwen in de rotsen en versierd met scheepstekeningen uit de Seltsjoekse periode. Tijdens de Romeinse periode vond hier een huiveringwekkend schouwspel plaats. Volgens overlevering werden gevangenen naar deze toren aan de rand van de afgrond gebracht. Ze kregen drie stenen aangeboden. Wanneer het de gevangene lukte om een van de stenen in de zee te werpen, werd hij vrijgelaten. Zo niet, dan werd hij zelf van de toren gegooid. Het ritueel met de stenen wordt tegenwoordig voortgezet, maar nu doet men een wens voordat men een steen werpt. Waarom probeert u zelf niet om vanaf de toren een steen te werpen? Wie weet bereikt uw steen de zee en gaan uw wensen in vervulling…

Lees verder in editie 4.

Naar boven

Dichterlijke impressie van Isparta

Tekst en foto's: Akgün Akova

Vertaling: Erhan Gürer

Voor de meeste mensen die door Anatolië reizen is Isparta een tussenstation. Deze provincie bevindt zich meteen achter het Taurus-gebergte, dat zich parallel aan de Middellandse Zee uitstrekt. Reizigers per auto of bus naar Antalya, rijden om het centrum van de stad Isparta heen en bereiken bij de Kazak Tunnel de grens met de provincie Burdur. Maar naar het smaragdgroene Karacaören Stuwmeer kijkend, zijn ze de naam Isparta meteen weer vergeten. Een grote vergissing, want een van de mooiste plekken van Turkije wordt zomaar gepasseerd! In Isparta buigen de rozen naar het meer, het meer neemt de boten in zijn armen, de boten schuilen in het riet, het riet verbergt de vogels, de vogels slaan hun vleugels uit en bereiken de bergen. Wat er dan gebeurt? De rest is niet aan ons, maar aan de bergwandelaars!

Met haar stadjes en dorpen biedt Isparta haar bezoekers veel natuurschoon en cultuur. Zij beleven op vele plekken heel bijzondere gevoelens: in Yenişarbademli waar de vissers hun hart luchten bij de in het water gevallen wolken, in Yalvaç dat de voetsporen van St. Paulus bewaart, in Sütçüler dat bedekt is met rotsen die in ravijnen veranderen, in Uluborlu dat bekend staat om zijn kersen, en in Eğridir dat de hand van het meer vastpakt.

In Şarkikaraağaç wacht het Kızıldağ Nationale Park op zijn paragliders. De zomerweide van Melikler Yaylası in het Dedegöl-gebergte staat vol met tenten. De nachten zullen verlicht worden door de lichten van de kamperende bergwandelaars. Bezoekers van de Ertokuş Medrese in Atabey gaan niet weg zonder een gebed; even later genieten ze van heerlijke forel in de Yazılı Kanyon in de Çandır Vallei.

De duikers in het meer

Het water verandert alles in Isparta. Als een kleine groene broekzak voegt het Kovada Meer zich bij de driehoek die gevormd wordt door het Burdur-, Eğirdir – en Beyşehirmeer. De aarde die door de meren geïrrigeerd wordt, zorgt voor overvloed aan abrikozen, kersen, amandelen, appels, papavers en rozen.

Vogels -als keizeradelaar en wilde eend-, vissen -als meerbaars en meerkreeft- en vele andere levende wezens vinden hier een gunstig leefklimaat. De hele dag door verandert de kleur van het meer van Eğirdir van azuurblauw naar donkergroen. U verbaast zich over duikers die in het Beyşehirmeer verdwijnen en tien minuten of uren later uit het water komen met grote vissen aan hun harpoenen. Laten ze rustig nog een keer duiken terwijl we samen bezoekjes brengen aan de stadjes en dorpjes van Isparta.

Eğirdir

Eğirdir is toeristisch gezien het bekendste stadje van Isparta. Zij die vis aten in een van de vele restaurants aan de oever van het meer weten hoe mooi het uitzicht is. U ziet vissers die hun netten uit het water halen. Tussen monumentale bomen en bergen zijn nomadendorpen in slaap gevallen. Vergeet niet om 's zomers het water in te gaan bij het Altınkumstrand of te kijken naar de in de lucht zwevende paragliders.

Naar boven

Antalya: stad, strand en platteland

Antalya is een bekende zomervakantiebestemming. De Nederlandse toerist is niet de enige bezoeker van deze fraaie stad, integendeel, hordes Duitsers, Engelsen en andere Europeanen komen zich opwarmen onder de felle Middellandse Zee zon. Halverwege de provincie Antalya ,van Fethiye in het westen tot Anamur in het oosten, ligt de stad Antalya. Velen weten niet, dat deze antieke stad meer dan zon en strand te bieden heeft en dat een bezoek ook buiten het zomerseizoen meer dan de moeite waard is. Een nadere kennismaking.

Turkije is voor veel Nederlanders de afgelopen jaren een van de populaire vakantielanden gebleken: veel zon en zeer betaalbaar, vooral als men kiest voor zogenaamde all-in aanbiedingen. Pakketreizen zorgen ervoor dat de vakantieganger tegen een vast totaalbedrag van huis tot hotel wordt vervoerd en dat er in het hotel zoveel als hij of zij wil kan worden gegeten en gedronken. Vooral voor gezinnen met jonge kinderen is deze vorm van vakantiehouden geliefd, temeer omdat bijna ieder hotel er een animatieprogramma op nahoudt. De kinderen worden beziggehouden met disco of sportieve spelletjes en de ouders genieten aan de rand van het zwembad: wat wil een mens nog meer. Velen komen dan tijdens hun trip niet buiten het hotel omdat alles voorhanden is.

Een alternatief voor deze pakketreizen is om zelf alles te organiseren; een goed en betaalbaar hotel, vanwaaruit er op eigen houtje uitstapjes worden gemaakt. Voor deze groep vakantiegangers is het hotel alleen maar een plaats om te overnachten en te ontbijten. Dit type gast is meer op zijn vrijheid gesteld en kijkt per dag wat hij gaat ondernemen. Zowel de stad als de omgeving, highlights zowel onbekende dorpjes worden verkend.

Op deze wijze bracht ik dit voorjaar een week door in de stad Antalya en haar omgeving.

Stad

Om de sfeer van de stad te proeven, reis ik per minibusje naar het centrum. Een centrale plek is het plein met bankjes nabij de Klokketoren, de Ali Pasa Moskee en de 13 e eeuwse Gegroefde Minaret (Yivli Minare), die het symbool van Antalya vormt. Van hieruit kijk ik over een deel van de oude stad (Kaleci), met haar vele oude, smalle straatjes, houten huizen en pittoreske haven. Oude gebouwen zijn bijna alle in gebruik voor toeristische doeleinden: souvenirwinkeltjes, kantoortjes, pensions, hotels en restaurantjes. 's Avonds is er een rijk uitgaansleven met overal, vooral op jongeren gerichte live-muziek. Dit gebied is toeristisch en commercieel; wie zich ergert aan opdringerige, vaak Duits sprekende verkopers en restauranthouders doet er goed aan het te mijden.

Een beetje weggestopt en daardoor voor vele toeristen onbekend, zijn enkele zijstraatjes van de Ali Cetinkayastraat, schuin tegenover de zogenaamde eetstraat waarin ‘s avonds hordes toeristen op de buitenterrassen döner kebab eten. In deze straat met authentieke vakwerklieden kunt u er bijvoorbeeld de tinnengieter en de koperslager zwoegend aan het werk zien. De ambachtslieden zijn vriendelijk; ze hebben er geen bezwaar tegen dat u uw foto- en videocamera tevoorschijn haalt en fraaie plaatjes schiet om weer in Nederland aan familie en vrienden te laten zien. Ook kunt u hier bij kleine theehuizen op uw gemak genieten van het echte Turkse leven.

Lees verder in Leven in Turkije magazine - editie 2 2005

Naar boven

Ik heb mijn hart verpand aan Datça…

Tekst: Akgün Akova
Vertaling: Erhan Gürer

Naar welk baai in Datça ik ook ging, ik voelde de onbedwingbare aandrang om me in de zee te gooien! Ook wanneer ik naar de zeetocht boot, ceremonieel te water gelaten nadat een vrouw een wijnfles naar zijn romp heeft gegooid, of toen ik de sandelbomen passeerde waarvan de oranje stammen mij verbaasden, of terwijl ik naar de vuurtoren van Knidos keek die bij zonsondergang als een glimmend rood mes de hemel doorboorde; ik werd steeds overmand door hetzelfde gevoel: ‘Kom, gooi je in de zee!'

Echter, het was mijn taak om alleen maar de omgeving te fotograferen. Daarom bleef ik als een vis zonder schubben die afgesneden is van het zeewater en die naar de diepten van de zee wil terugkeren, staan op een rots en op dat moment ontdekte ik dat de baaien geel gekleurd waren. ‘Ach!' zei ik tegen mezelf, ‘zijn ook deze kusten vervuild!' De golven sloegen een op een chemisch afval lijkend laagje tegen de kust. Wanneer ik later de waarheid van de inwoners van Datça zou vernemen, zou ik mijn oren niet geloven: wat mij ten onrechte bezorgd maakte, was het uitzicht dat gevormd werd door pollen en stuifmeel die door de wind van de bloemen waren gerukt en in de zee werden geblazen.

De natuur is zo gul geweest voor Datça, zij heeft hem zo'n vruchtbaarheid geschonken dat niet alleen de aarde maar ook de zee haar aandeel heeft ontvangen van deze overvloed. Terwijl ik dit artikel schrijf zit ik van top tot teen onder stuifmeel. Maar mijn gedachten zijn nog bij de mensenhoge madelieven, de rode klaprozen die voor verlaten windmolens in de wind beven en de lavendels die de paarse en lilakleuren in één plantensteel verenigen… In de loop van de komende maanden zullen hun plaatsen ingenomen worden door andere kruiden, andere bloemen. Bovendien zal de smaak van vis in uw mond en de zomerwind in uw haar lang nablijven. Hoeveel plekken zijn er zoals de natuur van Datça, die duizend en één manieren heeft voor ‘welkom'?

Lees verder in editie 3.

Naar boven

Het beeldenveld van de Hettiten

Tekst: Akgün Akova
Vertaling: Coskun Çelik

Een voorjaarsochtend, ik zie de ooievaar een nest bouwen in de koepel van een moskee in het dorp Yesemek. Bewegingsloos zit zij met geduld op haar ei. Om op dit nest te kunen zitten heeft ze duizenden kilometers gevlogen. De velden zijn bedekt met paarse hyacinten, van ver komt het gezoem van de bijen. Basischoolleerlingen met blauwe kragen gaan naar school en een zwerm pelikanen dalen vermoeid neer op de wateren van de Tahtakale dam. De ontwakende natuur zingt weer zijn bekende liedje. Ik draai m'n rug naar het dorp en steek een beekje over. Wanneer ik mijn hoofd ophef valt er een ander uniek uitzicht op mijn pupillen: een beeldenveld op de helling van de Karatepe heuvel; met andere woorden, het grootste beelden atelier van het oude Nabije Oosten… De stille getuigen van de geschiedenis, onafgemaakt, sommige staand andere liggend staren ze me aan. Hebben ze Felix von Luschan ook op dezelfde manier aangestaard toen hij in 1890 deze plaats ontdekte? En met welke gevoelens zouden de geheimzinnige Hettitische steenhouwers hun onafgemaakte leeuwen hebben achtergelaten? Is dit niet de meest aantrekkelijke kant van de geschiedenis; dat zij met dit soort mysterieuze vragen ons naar de meest onmogelijke dromen drijft? Maar laten we eerst de feiten over Yesemek doornemen.

Yesemek ligt in het zuidoosten van Turkije, het is een dorp dat bij het district Islahiye hoort, in de provincie Gaziantep. Het ligt 113 km van het provinciecentrum. In Yesemek is een beeldhouw atelier en een steengroeve van 300 bij 400 meter . De eerste systematische opgravingen vonden plaats tussen de jaren 1958-61 en werden verricht door een team geleid door Prof.dr. Bahadir Alkim. Volgens de onderzoeksresultaten zijn de steengroeve en het atelier tijdens de Hettitische heerschappij opgericht. Er wordt aangenomen dat de opening ten tijde van keizer Suppilluma I, tussen 1375-1335 v.C. plaats vond. Het materiaal dat uit de Yesemek steengroeve wordt ontgonnen is basalt. Dit vulkanische gesteente heeft een violetachtig donkergrijze kleur. Tijdens de opgravingen zijn meer dan 300 beelden en beeldontwerpen van de Hurri steenhouwers vastgesteld of uitgegraven. Doordat de Phrygiërs één voor één de steden begonnen in te nemen en de Hettiten gedwongen waren zich terug te trekken, hebben zij in zuidoost Anatolië feodale koninkrijken gesticht. Eén van deze koninkrijken, de Koninkrijk Sam'al, heeft de onderneming opnieuw in bedrijf genomen. Toen ook dit koninkrijk vernield werd door de Assyriërs, waren er geen hamer of mokergeluiden meer te horen in Yesemek. Sommige historici menen dat de beeldhouwers gedwongen werden meegenomen door de Assyriërs om zo te worden ingezet bij het bouwen van hun eigen monumenten. Zouden de Assyriërs werkelijk deze waardevolle ambachtslieden als slaven hebben laten werken? Als dat zo was, wat een grote tragedie voor een kunstenaar moet het zijn geweest!

Lees verder in editie 3.

Naar boven

Kaarten

Naar boven